Kendi donanımını öğrenip bir oyunun sistem gereksinimleriyle karşılaştırmanın yolu, beş bilgiyi Windows'un kendi içinde bulup bir kâğıda yazmaktan geçiyor: işlemci modeli, ekran kartı modeli ve ona ayrılmış VRAM, RAM miktarı ve kanalı, disk türü, Windows sürümü. Bu beş satır elinde olduğu anda gereksinim sayfasındaki her satırı tek tek karşısına koyabilirsin; üçüncü parti bir programa, indirmeye ya da kayıt defteri kurcalamaya ihtiyaç kalmıyor.
Ben bu işi her seferinde aynı sırayla yapıyorum, çünkü sıra bozulunca iki pencere arasında gidip gelirken insan kayboluyor. Sen de masaya otur, gereksinim sayfasını ayrı bir sekmede açık bırak ve yanına boş bir kâğıt koy. Yazacağın şey beş satır, hepsi bu.
Görev Yöneticisi Performans sekmesi: beş bilginin üçü tek ekranda
Klavyeden Ctrl+Shift+Esc'e bas. Görev Yöneticisi açılır, sol taraftaki listeden Performans'ı seç. Karşına çıkan grafiklerin solunda dikey bir liste var: CPU, Bellek, Disk 0, belki Disk 1, Wi-Fi ve GPU 0. İlk bakışta hepsi hareketli grafik gibi görünür, oysa asıl bilgi bunların altındaki yazı satırlarında.
CPU'ya tıkla. Sağ üst köşede işlemcinin tam adı yazıyor: "12th Gen Intel(R) Core(TM) i5-12400F" ya da "AMD Ryzen 5 5600 6-Core Processor" gibi. Bu ismi olduğu gibi kâğıda geçir, kısaltma. Alt köşede çekirdek ve mantıksal işlemci sayısı, temel hız ve soket bilgisi de duruyor; bunlar hemen lazım olmayacak ama az sonra işlemci satırını yorumlarken işine yarayacak.
Bellek'e geç. Üstte toplam miktarı görürsün (8,0 GB, 16,0 GB gibi), alt köşede ise hız, yuva bilgisi ve form faktörü yazar. Kâğıda iki şey yaz: miktar ve "kullanılan yuvalar" satırı. 2 / 4 yazıyorsa kasada iki bellek takılı demektir; 1 / 4 yazıyorsa tek çubuk var. Buradan kanala geçiş yapmak için biraz dikkat gerekiyor: iki çubuk neredeyse her zaman çift kanal demek değil, çünkü kanal yuvaların hangi ikisine takıldığına bağlı. Ama tek çubuk gördüğünde iş kesin, o makine tek kanalda çalışıyor. Hız satırına da bir göz at; 3200 MHz beklerken 2133 görüyorsan bu, profilin açılmadığını gösterir ve miktar doğru olsa bile oyunlarda hissedilir.
GPU 0'a gel. Model adı burada: "NVIDIA GeForce GTX 1650", "AMD Radeon RX 6600" gibi. Altında üç ayrı rakam var ve bu maddeyi kalın harflerle yazmak istiyorum: Ayrılmış GPU belleği, Paylaşılan GPU belleği, Toplam GPU belleği. Gereksinim sayfasındaki VRAM satırıyla karşılaştırılabilir olan tek rakam ayrılmış olandır. Paylaşılan kısım, ekran kartının ihtiyaç anında RAM'den ödünç aldığı alandır; toplam satırı ise ikisinin toplamıdır. 4 GB'lık bir kartta "Toplam GPU belleği: 12 GB" görmek mümkündür ve bu satırı okuyup 12 GB VRAM'im var sanmak, bu işte en sık yapılan hata. Dizüstünde listeye GPU 1 de düşebilir; oyunda kullanılan genelde ayrık olandır, yani ikinci sırada görünen.
Son olarak diskleri işaretle. Disk 0, Disk 1 diye sıralanırlar ve her birinin altında tür yazar: SSD ya da HDD. Yanında ortalama yanıt süresi de durur, ama o anlık bir değer, kâğıda geçirme. Senin için buradaki tek harf dizisi tür etiketi.
DxDiag: kartın tam adı, sürücüsü ve DirectX
Win+R'ye bas, kutuya dxdiag yaz, Enter. İlk açılışta sürücü imzalarını denetlemek isteyip istemediğini sorar; buna gerek yok, hayır deyip geç.
Üstteki sekmelerden Ekran'ı seç. Ad alanında Görev Yöneticisi'nin gösterdiğinden daha tam bir model adı bulabilirsin, yanında sürücü sürümü ve DirectX sürümü durur. DirectX satırı özellikle önemli, çünkü gereksinim sayfalarında "DirectX 12" diye ayrı bir madde geçer ve bu doğrudan buradan okunur. Aynı sekmede Ekran Belleği (VRAM) ve Paylaşılan Bellek yine ayrı ayrı listelenir.
Bir uyarı vereyim: DxDiag'ın VRAM rakamı bazı sürücü sürümlerinde yuvarlanmış ya da eksik raporlanabiliyor. O yüzden buradaki sayıyı tek başına doğru kabul etmiyorum; Görev Yöneticisi'ndeki ayrılmış GPU belleği ile çapraz kontrol ediyorum. İkisi tutuyorsa rahat konuşabilirsin, tutmuyorsa Görev Yöneticisi tarafını esas al.
Sistem sekmesine de bir kez bakmanın faydası var: orada 64 bit mi 32 bit mi çalıştığını ve sistem modelini görürsün. Sistem modeli, cihazın dizüstü mü masaüstü mü olduğunu sana hatırlatır. Bu ayrım, ileride ekran kartı satırını yorumlarken başına iş açacak.
Windows sürümü ve disk türünü kesinleştirmek
Ayarlar'ı aç, Sistem altındaki Hakkında sayfasına in. Üstte "Sürüm" satırında Windows 11 Pro gibi bir ifade, hemen altında 23H2 tarzı bir sürüm numarası, daha aşağıda işletim sistemi derlemesi ve sistem türü yazar. Gereksinim sayfası "Windows 10 64-bit" ya da "Windows 11" diyorsa, cevap tam olarak buradadır: üstteki sürüm adı ve alttaki 64 bit ifadesi. Win+R'ye winver yazmak da aynı bilgiyi küçük bir pencerede önüne koyar.
Diskin SSD mi HDD mi olduğunu Görev Yöneticisi söylüyor ama SATA mı NVMe mi olduğunu söylemiyor. Bunun için Aygıt Yöneticisi'ni aç ve Disk sürücüleri başlığını genişlet; orada model numarası yazar. Model adı bir iz bırakır: adında NVMe geçen ya da SN570, 970 EVO gibi bilinen NVMe ailelerine ait olan modeller bir tarafta, A400, BX500 gibi giriş seviyesi SATA modelleri diğer tarafta durur. Bunu kesin bir kural gibi sunmayacağım, çünkü model adından tür okumak yoruma açık. Ama oyun gereksinimlerinde pratikte neredeyse hiç "NVMe şart" yazmaz; "SSD" yazıyorsa elindeki her SSD bu satırı karşılar. SATA ile NVMe farkı yükleme sürelerinde hissedilir, gereksinim satırını geçip geçmemende değil.
Beş satırı gereksinim sayfasının karşısına koymak
Şimdi kâğıdı al ve sayfayı satır satır oku. Burada mesele karakter karakter eşleştirme değil, sınıf karşılaştırması.
İşlemci satırında genelde iki örnek model yazar: "Intel Core i5-8400 veya AMD Ryzen 5 2600" gibi. Bunlar hedef değil, bir seviye işaretidir. Kendi modelini aynı sınıfa oturtmak için üç şeye bakıyorum: nesil, çekirdek ve iş parçacığı sayısı, frekans. Bir i3-12100F, rozetindeki "i3" yüzünden zayıf görünür ama yeni nesil olduğu için 8. nesil bir i5'in önünde kalabilir; tersi de olur. Yani rozete değil, nesle ve çekirdek sayısına bak.
Ekran kartı satırı en çok yanlış okunan yerdir, çünkü iki ayrı şey söyler: "GTX 1060 6GB" yazıyorsa hem bir performans sınıfı hem bir VRAM eşiği koyuyor. Elindeki kartın ham gücü o sınıfa yakın olsa bile VRAM'i eşiğin altındaysa bu satırı geçmiyorsun. 4 GB'lık bir kartla 6 GB isteyen bir satıra bakarken bunu ayrı ayrı değerlendirmek gerekiyor: güç yeter, bellek yetmez. Bu ikisi aynı şey değil.
RAM satırına bakarken miktarı karşılaştır, kanalı ayrı bir not olarak tut. Gereksinim sayfaları kanal yazmaz, ama aynı miktarda belleğin tek ve çift kanalda çalışması aynı sonucu vermez. Bunu sayfada aramayacaksın, kendi kâğıdındaki notla hatırlayacaksın.
Depolama satırı çoğu zaman "SSD" ya da "7200 RPM HDD" der ve Görev Yöneticisi'ndeki tür etiketi bu satırı doğrudan cevaplar. İşletim sistemi satırı için Ayarlar'daki sürüm ve 64 bit bilgisi, DirectX satırı için DxDiag yeter.
Bir de minimum ile önerilen arasındaki bölge var. Minimum genelde düşük çözünürlük ve düşük ayar için konur, önerilen ise oyunun kendi hedeflediği ayardır. Donanımın ikisinin arasında kalıyorsa bu "çalışmaz" demek değil, "ayar kısarak çalışır" demektir. Bu bir sonuç değil, elindeki bilgi.
Son bir not: dizüstü bir makinede ekran kartının adı masaüstü sürümüyle aynı olabilir. Gereksinim sayfaları ise neredeyse her zaman masaüstü donanımını varsayarak yazılır. İsimler aynı olduğu için satır satır karşılaştırma seni olduğundan iyi bir yerde gösterebilir. Bunu bilerek oku, acele karar verme.
