Görev Yöneticisi, DxDiag, Ayarlar > Sistem > Hakkında ve disk özellikleri ekranları, bir oyunun sistem gereksinimleri tablosundaki altı satırı — işlemci, ekran kartı, VRAM, RAM, disk türü ve Windows sürümü — makineye hiçbir şey kurmadan doldurur. Bu altı değeri bir kez çıkarıp bir yere yazdığında, elindeki liste her oyun sayfasında aynı işi görür; yeni bir oyun açtıkça baştan ekran taraması yapmazsın.
İlk durak Görev Yöneticisi, çünkü kısayolu parmaklarımın altında
Klavyede Ctrl+Shift+Esc'e birlikte basıyorsun. Pencere bir kere kırpışıp açılıyor ve neredeyse her zaman "İşlemler" sekmesinde kalıyor. Sol sütunda aşağı inip Performans'a tıkladığında üstte CPU seçili geliyor. Sağ üstte işlemcinin tam adı duruyor — "AMD Ryzen 5 5600" gibi, hemen altında çekirdek ve mantıksal işlemci sayısı. Gereksinim tablosundaki işlemci satırı tam olarak bu ismi istiyor. "Ryzen 5" ile "Ryzen 5 5600" arasındaki farkı tablo yapıyor; o yüzden model numarasını atlamadan yazıyorum.
Aynı pencerede Bellek'e geçiyorum. Sağ üstte "16,0 GB", altında "Hız: 3200 MHz" ve "Yuvalar: 2 / 4" yazıyor. Buradaki hız, kutunun üstünde yazan hız değil, o an çalışan hız. BIOS'ta XMP açık değilse 3600'lük modül 2133'te görünür ve bu bir arıza değildir. Gereksinim tabloları çoğu zaman sadece "16 GB RAM" der, MHz yazmaz; yine de not ediyorum, çünkü aynı kapasitede iki farklı hız ileride modül eklerken hangisini alacağını belirliyor.
GPU sekmesine geldiğimizde işin en kolay görünen, en çok yanlış yapılan yerine geliyoruz.
VRAM satırında tek bir sayı doğru
GPU sekmesinde üstte kartın adı var. Altında üç ayrı bellek satırı: "Özel GPU belleği", "Paylaşılan GPU belleği" ve "Toplam GPU belleği". Gereksinim tablosunda "6 GB VRAM" yazıyorsa kastedilen özel olan. Paylaşılan kısım sistem RAM'inden ödünç alınır, 16 GB'lık bir makinede 8 GB'a kadar çıkabilir. Toplam satırı ikisinin toplamıdır. Toplamı yazarsan elindeki 4 GB'lık kartı 12 GB gibi göstermiş olursun ve karşılaştırma daha ilk satırda çöker.
Dizüstünde GPU başlığı altında iki satır görebilirsin. Oyunların gerçekten kullandığı genelde ikinci satırdaki ayrık kart; Intel UHD ya da Iris satırı gereksinim tablosuna giren kart değil. Masaüstünde de işlemci içi grafik birimi ayrı bir başlık olarak durabilir, orada karıştırılacak bir şey yok ama yine de adı okuyup geçiyorum.
DxDiag: aynı bilgiyi ikinci kez, bu sefer sürücü numarasıyla
Win+R'ye basıp kutuya dxdiag yazıyorum. İlk açılışta DirectX tanılama aracı bir imza kontrolü yapıyor, birkaç saniye sürüyor. Sonra "Sistem" sekmesi geliyor: işletim sistemi, işlemci, bellek, DirectX sürümü. Buradaki işlemci satırı Görev Yöneticisi'ndekiyle aynı, yani bana yeni bir şey söylemiyor. DxDiag'ı açmamın sebebi "Ekran" sekmesi.
Ekran sekmesinde Ad, Üretici, Yonga Türü, Ekran Belleği (VRAM), Paylaşılan Bellek, Sürücü Sürümü ve Sürücü Tarihi alt alta duruyor. Buradaki "Ekran Belleği" de özel bellek; "Paylaşılan Bellek" ile "Toplam Bellek" yine tuzağın diğer iki kolu. İki ekranın verdiği VRAM sayısı genelde aynı çıkar. Farklı çıkarsa önce aynı kartı anlatıp anlatmadıklarına bakıyorum, çünkü DxDiag her adaptör için ayrı bir "Ekran" sekmesi açar ve çift grafikli makinede yanlış sekmeyi okuyor olabilirsin.
DxDiag'ı asıl açtığım şey sürücü satırı. Sürücü sürümü ve tarihi başka hiçbir standart ekranda yan yana durmuyor. Bir oyun çöktüğünde ya da sürücü zaman aşımı hatası aldığında sorulan ilk şey bu numara oluyor; o yüzden listeye altıncı değer olarak değil, dipnot olarak ekliyorum.
Ayarlar > Sistem > Hakkında: tablonun kendi cümlesi
Win+I ile Ayarlar'ı açıp Sistem > Hakkında'ya iniyorum. Buradaki "İşlemci" satırı, gereksinim tablolarının kullandığı dille neredeyse birebir aynı: "Intel Core i5-10400" gibi, saat hızı ve çekirdek sayısı parantez içinde. Bir tabloyla kendi makinemi karşılaştırırken gözümün aradığı format bu.
Aynı ekranda "Takılı RAM" yazıyor. Buradaki incelik şu: bazı makinelerde "16,0 GB (kullanılabilir 15,8 GB)" gibi bir parantez çıkar. Fark, donanıma ayrılmış bellekten gelir; entegre grafik birimi RAM'in bir kısmını kendine ayırır. Gereksinim tablosu "takılı" olanı sorduğu için büyük sayıyı yazıyorum, parantezi de not düşüyorum.
Windows satırı da burada. Baskı altında üç şey var: sürüm (Home ya da Pro), sürüm numarası (23H2 gibi) ve işletim sistemi derlemesi (22631.xxxx gibi). Gereksinim tabloları çoğu zaman sadece "Windows 10 64-bit" der ve bu kadarı yeter. Ama bir çökme notu tutacaksan derleme numarası işine yarıyor, çünkü aynı sürüm numarasındaki iki makine farklı derlemede olabiliyor. Hızlı kontrol için Win+R'ye winver yazmak da aynı iki satırı veriyor.
Disk türü: altı değerin en inatçısı
Depolama satırında tablo genelde iki şey soruyor: ne kadar boş alan var, ve disk sabit disk mi katı hal mi. Alanı Dosya Gezgini'nden bakıp geçiyorum. Tür kısmı ise Windows sürümüne göre yer değiştiriyor.
Windows 11'in Görev Yöneticisi'nde Performans > Disk sekmesi modelin yanında türü de yazıyor. Windows 10'un çoğu sürümünde yalnızca model adı görünür; orada durup tahmin yürütmüyorum. Başlat menüsüne "birleştir" yazıp açtığım Sürücüleri birleştir ve optimize et aracında "Medya türü" sütunu var; orada "Katı hal sürücüsü" ya da "Sabit disk sürücüsü" yazıyor. Tek tıkla, kurulum yapmadan, kesin cevap.
SATA ile NVMe'yi ayırmam gerektiğinde Aygıt Yöneticisi'ne geçiyorum. Depolama denetleyicileri altında "Standart NVM Express Denetleyicisi" varsa disk NVMe; "Standart SATA AHCI Denetleyicisi" varsa SATA. Model adından çıkarım yapmak da mümkün ama her üretici model adına bunu yazmıyor, o yüzden denetleyici satırını esas alıyorum. Çoğu gereksinim tablosu bu ayrımı yapmaz; ben notumda ayrı tutuyorum ki ileride disk değiştirirken neyin yerine ne aldığımı bileyim.
Kâğıtta kalan altı satır
Sonunda elimde şuna benzer bir liste oluyor: işlemci modeli, ekran kartı modeli, özel GPU belleği, RAM kapasitesi (ve yanında çalışan hız), disk türü ve Windows sürümü ile derlemesi. Altı satır, bir dakikalık iş, hiçbir kurulum yok.
Bu listenin ne olduğu kadar ne olmadığını da bilmek gerekiyor. Liste, elindeki donanımın bir oyunu nasıl çalıştıracağını söylemiyor; sadece tablodaki satırların karşısına hangi değerin yazılacağını söylüyor. Bir satır tutmuyorsa orada durup düşünmek ayrı bir iş. İki de, listeyi bir kez çıkardıktan sonra donanım değiştirmediğin sürece geçerli olduğunu unutma; RAM eklediğin ya da disk taktığın gün o satırları yenilemen gerekiyor. Dizüstünde iki grafik birimi varsa hangisini yazdığını da not düş; sonra aynı listeye baktığında kendinle tartışmazsın.
