RTX 20 serisi bir kartta DLSS 4'ün çalışan kısmı Süper Çözünürlük: transformer tabanlı yeni yeniden oluşturma modeli RTX 20, 30, 40 ve 50 serisinin tamamında devreye giriyor. Kare Üretimi (Frame Generation) RTX 40 serisi ve üstünde çalışıyor, Çoklu Kare Üretimi (Multi Frame Generation) ise yalnızca RTX 50 serisinde açılıyor. Yani RTX 20 sahibi için doğru cümle "DLSS 4 yok" değil; paketin görüntüyü yeniden kuran yarısı var, kare üreten yarısı yok. Bu ayrımı bir kez oturttuğunuzda geriye tek bir soru kalıyor: elimdeki kart hangi modele yetiyor, hangi boru hattına yetmiyor?
Monitörün karşısına oturduğumda ilk baktığım yer Ayarlar sekmesi değil, grafik menüsünün sağ altındaki DLSS satırları oluyor. Kasanın içinde bir RTX 2060 var, sürücü güncel, oyun Cyberpunk 2077. Süper Çözünürlük satırı açık ve tıklanabilir. Hemen altındaki Kare Üretimi satırı gri, tıklamıyor. Çoklu Kare Üretimi diye bir satır zaten yok. Yanımdaki kişi ekrana bakıp aynı cümleyi kuruyor: "Demek bu kart DLSS 4'ü desteklemiyor." O cümleyi duyunca içimden gülüyorum, çünkü menü tam tersini söylüyor. Kart, DLSS 4'ün görüntü tarafını çalıştırıyor; sadece kare üreten tarafını çalıştırmıyor. Bu iki cümle arasındaki fark, bütün karışıklığın kaynağı.
Menüdeki tek satır aslında bir paket
"DLSS 4" bir özellik adı gibi okunuyor ama değil. Aynı başlık altında en az üç ayrı iş var ve bu işlerin donanım ihtiyaçları birbirini tutmuyor:
- Süper Çözünürlük: oyunu düşük çözünürlükte render edip görüntüyü tensör çekirdekleriyle yeniden oluşturmak.
- Kare Üretimi: iki gerçek karenin arasına, sahnenin hareketini kullanarak yapay bir kare yerleştirmek.
- Çoklu Kare Üretimi: aynı işi her gerçek kare için birden fazla kez yapmak.
Üçü de aynı kelimeyi taşıdığı için tek bir uyumluluk satırı varmış gibi görünüyor. Oysa kartın nesli bu üçüne üç ayrı cevap veriyor. Benim aklımda tuttuğum kural şu: yeniden oluşturma bir hesap işi, kare üretimi bir akış ve zamanlama işi. Hesap işini Turing'den beri her RTX kartı yapabiliyor, çünkü tensör çekirdeği orada. Akış işi ise kartı nesle göre ayıran cinsten.
Sınırı çizen şey pazarlama kademesi değil, karttaki blok
İki gerçek karenin arasına yapay kare koymak için sahnenin piksel hareketini vektör olarak bilmek gerekiyor. Tensör çekirdekleri tek başına bunu üretemiyor; yanlarında optik akışı hesaplayan ayrı bir donanım bloğu gerekiyor. Bu blok Turing ve Ampere'de var, ama kare üretiminin istediği hızda çalışacak şekilde eşleştirilmesi Ada kuşağında oldu; birden fazla kare üretecek kadar hızlısı da Blackwell'de. Benim okuduğum kadarıyla destek tablolarındaki keskin çizgi tam olarak buradan geliyor, pazarlama kademesinden değil.
Bunun pratik sonucu şu: sürücü güncellemesi kartta olmayan bir bloğu sonradan ekleyemiyor. Sürücü, var olan donanımı daha iyi kullanacak kodu getiriyor. Bu yüzden "yeni sürücüyle 20 serisinde kare üretimi açılır mı" sorusunun cevabı her sürümde aynı kalıyor. Kartın özellik listesine bakıp umut bağlamanın anlamı yok; menüde o satır yoksa yok.
İkinci eksen: oyunun kendi DLSS sürümü
Kartın nesli kapıyı açıyor ama içeri oyunu sokmuyor. Aynı 2060'ta bir başlıkta Süper Çözünürlük'ün yeni modeli devreye giriyor, başka bir başlıkta eski modelde kalıyorsunuz, çünkü oyunun içine gömülü DLSS sürümü eski. Tersi de oluyor: kare üretimini hiç uygulamamış bir yapım, RTX 40 veya 50 kartta bile o satırı hiç göstermiyor. Yani uyumluluk iki eksenli bir harita. Birinci eksen kartın nesli, ikinci eksen oyunun kendi entegrasyonu.
NVIDIA App'in Grafik bölümündeki DLSS Override ayarı bu ikinci eksende işe yarıyor: destekleyen başlıklarda Süper Çözünürlük modelini en yenisine, yani transformer modeline çekebiliyorsunuz. Ama override bir modeli değiştiriyor, olmayan bir boru hattını eklemiyor. Kare üretimi satırı oyunda yoksa override onu getirmiyor; varsa da 20 serisi kartta açılmıyor.
Hangi kart hangi satırı görüyor
Aşağıdaki harita "kartın nesli ne destekliyor" sorusunun cevabı. "Menüde kesin ne görürsünüz" sorusunun değil; oyun o özelliği sunmuyorsa satır hiç görünmüyor.
| Kart nesli | Süper Çözünürlük (transformer model) | Kare Üretimi | Çoklu Kare Üretimi |
| RTX 20 | Var | Yok | Yok |
| RTX 30 | Var | Yok | Yok |
| RTX 40 | Var | Var | Yok |
| RTX 50 | Var | Var | Var |
Tabloya bakınca ilk fark ettiğim şey, 20 ve 30 serisinin aynı satırda durması. İkisinin arasındaki fark oyunlarda hissediliyor, DLSS özellik listesinde hissedilmiyor. Bu yüzden "30 serisine geçersem DLSS tarafında ne kazanırım" sorusunun cevabı, kare üretimi değil.
Benim sırayla baktığım yerler
Bir kartın neyi çalıştırdığını anlamak için önce kartın kimliğini netleştiriyorum. Görev Yöneticisi'nin Performans sekmesi ya da DxDiag çıktısı burada yeterli oluyor, çünkü "RTX 2060" ile "RTX 4060" arasındaki fark tek bir rakam ve o rakam bütün cevabı değiştiriyor. Modeli yanlış okuyup saatlerce kare üretimi arayan çok kişi gördüm.
Sonra oyunun grafik menüsünü açıp sadece hangi satırların var olduğuna bakıyorum. Ayarları değiştirmiyorum, önce envanteri çıkarıyorum: Süper Çözünürlük var mı, kalite kademeleri neler, Kare Üretimi satırı hiç var mı, varsa gri mi. Gri satır bana kartın yetmediğini söylüyor, olmayan satır ise oyunun sunmadığını. İkisi çok farklı iki teşhis.
Üçüncü adımda, oyun destekliyorsa NVIDIA App üzerinden Süper Çözünürlük modelini en yenisine çekiyorum. Burada bir takas var ve bunu saklamanın anlamı yok: transformer modeli eski modele göre biraz daha pahalı. 2060 gibi bir kartta Kalite kademesinde kalan bir ayar, yeni modelle birlikte Denge kademesine inmeyi gerektirebiliyor. Bunu geriye gitmek olarak görmüyorum; aynı kare bütçesini daha temiz kenarlara ve daha az gölgelenmeye harcamak olarak görüyorum.
Son adımda kare üretimi satırı yoksa zorlamıyorum. Bu, uğraşılacak bir ayar değil; kartta olmayan bir blok.
İki soruyu ayırınca harita kendiliğinden çıkıyor
Bugüne kadar bu konuda en çok işime yarayan şey, tek bir soruyu ikiye bölmek oldu. Birinci soru: bu kart hangi modeli çalıştırıyor? Cevap RTX 20'den itibaren aynı, transformer modeli dahil. İkinci soru: bu kart hangi boru hattını çalıştırıyor? Cevap nesle göre değişiyor ve 40 ile 50'de farklılaşıyor. İki soruyu tek soruya indirdiğinizde "DLSS 4 var mı yok mu" gibi cevabı olmayan bir tartışmaya düşüyorsunuz. Ayrı tuttuğunuzda ise elinizde bir harita kalıyor: hangi ayarın neyi değiştirdiğini bilerek açıyorsunuz, menüdeki gri satıra bakıp da kartınızı olduğundan eski sanmıyorsunuz.
